Hoe selecteer ik een coach

Er zijn veel coaches. En veel zoekende klanten. Als je nog nooit een coach hebt gehad, is het onduidelijk hoe coaching precies werkt. En hoe je er eentje kiest waar je écht wat aan hebt. In dit artikel geef ik wat handvatten om de keuze van een coach makkelijker te maken.

Boos de spelersbus in

Ooit had ik een coach/therapeut, voor wie ik niet heel veel sympathie voelde. Het begon al in de wachtruimte waar allerlei pamfletten over privacy in de gezondheidszorg hingen, zijn grote passie. Ik had niets met het onderwerp, althans, het motiveert en inspireert me niet en ik zei dat ook tegen hem. Het ging mij om persoonlijke groei, niet om problemen in de samenleving. Hij lachte niet. Hij liet me een lange lijst vragen beantwoorden (een persoonlijkheidstest). Uit de test bleek waar ik minder goed functioneerde in het leven. Ik vond het confronterend. Niet gezellig. Deze man hield niet mijn handje vast maar ging uit van objectieve feiten en stelde lastige vragen. Later hoorde ik dat hij juist bekend was vanwege deze aanpak. Ik ben, na drie keer, toch weggegaan. Maar jaren later dacht ik nog wel aan hem. Aan de slimme vragen die hij me ooit stelde. En realiseerde me: je leert ook van niet-zachtaardige meesters. Net als dat je met Van Gaal in de (halve) finale van het WK staat, hoewel je misschien een hekel hebt aan zijn houding. Boos de spelersbus in, terug naar huis met de overwinning. Ook heb ik wel eens op persoonlijke groeitrainingen staan vloeken over een trainer die me een onverwacht een lied liet playbacken dat ik niet had uitgezocht. Met afschuw ging ik naar huis, later viel het kwartje. Toch is connectie met een coach voor mij kennelijk belangrijk, want ik hield het niet vol.

Waar wil je een coach voor gebruiken? Je kan werken aan jezelf, je creatieve ambities proberen waar te maken, of werken aan je onderneming (business coaching), familie- of gezinsissues met een coach aanpakken of loopbaancoaching doen. Er zijn zakelijke coaches, spirituele coaches en gezins-of budgetcoaches. Een coach is er niet voor zware trauma’s, depressies, verslavingen en gediagnosticeerde ziektebeelden. Mocht je daarmee bij een coach komen zal die je doorverwijzen naar een therapeut.

Algemeen principe

Er is een belangrijk principe: een coach moet vooral veel vragen stellen en jou laten nadenken. Dus er zullen stiltes vallen: en juist daar ontstaan de inzichten. Esther Perel schrijft in haar blog een handleiding om een therapeut te zoeken. Veel van haar tips zijn één op één toepasselijk op coaching. Laten we dat eens doen.

Interview met jezelf

Aan de hand van Perel’s suggesties voor therapie: stel jezelf de volgende vragen:

  • waarom coaching en waarom nu?

  • waar wil je aan werken? (loopbaan, ondernemen, jezelf)

  • wat is je gewenste uitkomst?

  • wat ben je bereid te doen om je uitkomst te bereiken?

  • hoeveel dagen per week/maand wil je eraan werken?

  • wat verwacht je van een coach?

  • heb je ooit coaching gehad en wat heb je geleerd – wat je wel en niet wil?

Waar vind ik ze?

De meeste coaches zijn te googlen en hebben een website. Vooral jonge coaches zijn natuurlijk goed in presentatie, websites, mooie foto’s en social media. Maar met grijze haren komt wijsheid, dus de beste coaches kunnen soms achterlopen met de marketing.

Die bloggen niet, zijn minder internet-savvy en staan niet hoog op Google. Zoek dus goed door. Mond op mond reclame bijvoorbeeld. Net als bij een sportschool, is het verstandig een coach te nemen die niet ver van je huis zit. Je wil geen hordes om er te komen. Het is verstandig om te beginnen met één sessie bij verschillende coaches; je krijgt dan een goed idee of er een klik is.

Mijn eigen ervaring

Zelf heb ik voor verschillende trajecten verschillende coaches gehad. Van elke coach heb ik in ieder geval iets opgestoken. Er er zijn er één of twee waar ik nog steeds af en toe mee bel omdat ze me echt heel goed hielpen. En ik heb gezeten in leren fauteuils bij business coaches, gedanst, klankschalen gehoord, business model canvassessies gedraaid in London, over mijn innerlijke tovenaar en trauma’s gesproken en e-coaches geraadpleegd in andere landen. Het hele palet zag ik voorbij komen. En dat is helemaal niet erg. En dan zie je wat werkt en wat niet. 

Kosten

Coaching valt niet onder een ziektekostenverzekering, dus dat blijft lastig. De meeste coaches hebben of een pakkettarief (van goedkoop (enkele honderden euro’s) tot zelfs tienduizend euro per serie van tien sessies), of hanteren een uurtarief. Dat verschilt per coach. Coaching valt onder bedrijfs- en beroepskosten, dus zijn gedeeltelijk aftrekbaar. Check dit wel met je belastingadviseur! De meest ervaren en populaire coaches zullen duurder zijn.

Als je dienst bent kan je proberen het door je werkgever betaald te krijgen.

Type coaches

Ben je iemand die ‘vastzit’ in gedachten of overpeinzingen, ben je beter uit met iemand die je taakgericht aan het werk zet. Als je iemand bent die rondrent maar juist eens wil stilstaan bij zaken, zul je baat hebben bij een coach die dieper graaft.

Bepaal waar je aan wil werken en zoek aan de hand van expertise:

  • Business

  • Relatie

  • Jezelf

  • Stress

  • Loopbaan

Staan op de website recensies van bedrijven of van particulieren? Wil je coaching hebben op een ‘dieper’ niveau, en bepaalde belemmeringen oplossen die bijvoorbeeld uit je jeugd komen? Bij een goede businesscoach is daar trouwens ook ruimte voor! Wat je denkt, zul je vaak uitspreken en die gedachten en uitspraken hebben effect op je handelen: ook in de zakelijke wereld.

Vragen die je kan stellen bij de intake

Stel direct telefonische vragen voordat je langs gaat:

  • Heeft je coach ervaring met jouw ontwikkelingsvraag? Hoe enthousiast een coach ook klinkt: vraag of hij of zij ervaring heeft met wat jij wil aanpakken.

  • Ik probeer altijd wat persoonlijke dingen te weten te komen. Als die niet uit de website blijken, vraag ernaar.

  • Als je een loopbaancoach wil, is het goed te weten of je coach een HR achtergrond heeft.

  • Heeft je coach ervaring met het bedrijfsleven of deel uitgemaakt van team of leiding gegeven?

  • Als je in internationale omgevingen werkt: heeft jouw coach daar ervaring mee?

  • Als je gezinskwesties hebt: heeft de coach zelf een gezin?

  • Hoe lang is hij/zij coach?

  • Vraag naar het type opleiding (schrijf op en check de opleiding).

  • Je kan vragen: hoe gaan wij samenwerken?

  • Als het niet op de website staat: wat is de methode?

  • Krijg ik tussen de coaching door opdrachten?

  • Krijg ik telkens een verslag van wat we bespraken?

  • Last but not least: wat zijn de kosten?

Vertrouwelijkheid

Een coach die valt onder de Nobco (beroepsorganisatie voor coaches waar ik onder val), is gebonden aan vertrouwelijkheid. Mocht je coaching door een werkgever worden betaald, zal er wel gerapporteerd worden aan je leidinggevende of aan de afdeling HR (frequentie, wat de doelstellingen zijn) maar zal nooit inhoudelijk worden gerapporteerd. In dit soort driehoeksverhoudingen moeten goede afspraken worden gemaakt.

Evaluatie van je relatie

Heb je een klik met je coach? Zie mijn verhaal hierboven, waar ik toch afhaakte. Ik denk dat je vertrouwen moet stellen in de kundigheid van een coach. Genoeg om je hart open te stellen. Maar het belangrijkste is dat je uitgedaagd en geprikkeld wordt: iemand die te aardig voor je is zal dat niet altijd doen. Na de gesprekken met je coach moet vooral je eigen denken op gang zijn gebracht: omdat je oprecht verbaasd was of nieuw inzicht hebt.

Vragen die je jezelf kan stellen na een paar sessies:

  • Voel ik me begrepen (voor Perel een belangrijke bij uitzoeken van een therapeut)? Wees eens kritisch, ben je een beetje lichter of optimistischer naar buiten gelopen? Coaching moet je helpen licht in de tunnel te zien.

  • Heb je ook wel gelachen? Humor is belangrijk, ook bij zware onderwerpen.

  • Schrik niet als je de dagen erna ook wat zwaarmoediger bent. Na een sessie kan duidelijk worden welke fouten je jarenlang hebt gemaakt, of verkeerde afslagen die je hebt genomen.

  • Heeft een coach goede vragen gesteld over je achtergrond, de context?

  • Begrijpt je coach je professionele omgeving – of staat dit heel ver van hem/haar af?

  • Was de coach begrijpend of te snel oordelend? Goede coaches oordelen niet (te snel), maar luisteren vooral naar je.

  • Soms wil je juist raad en input, en kan je van teveel vragen juist ongemakkelijk worden. Kijk even wat bij jou past. Van een business coach wil ik vooral input – advies over verschillende richtingen en creatieve opties.

Kan je je laten coachen door een bekende? Ik zou niet weten waarom niet - als je tijdens de gesprekken maar voldoende uitgedaagd wordt. Betaling kan vriendschap in de weg staan. Wees eerlijk naar elkaar toe, zodat verwachtingen over en weer helder zijn.

Robert de Wilde (@meetdewilde) is coach en mediator (voormalig advocaat in Nederland en de Nederlandse Antillen). Voor meer informatie over business coaching, personal coaching of online coaching, stuur een mail via contact.